บทความเผยแพร่ความรู้ด้านเทคโนโลยีชีวภาพ ลำดับที่ 5 เดือนพฤษภาคม 2552

 

ทางเลือกใหม่ของพืชน้ำมันเพื่อการนำมาใช้ประโยชน์

โดย  นางสาวศจี น้อยตั้ง

ห้องปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพด้านอาหาร

สถาบันเทคโนโลยีชีวภาพและวิศวกรรมพันธุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

--------------------------------------------------------------------

 

ในภาวะปัจจุบันที่ราคาน้ำมันดิบมีราคาที่ค่อนข้างจะผันแปร ก่อให้เกิดความตื่นตัวเกี่ยวกับวิกฤติพลังงานที่ทำให้ทุกประเทศทั่วโลก

ต้องเสาะแสวงหาแหล่งพลังงานทดแทนจากแหล่งพลังงานที่สามารถผลิตขึ้นทดแทนใหม่ได้ เช่น เอทานอล ไบโอดีเซล เป็นต้น  จึงทำให้เกิดผลกระทบในวงกว้างกับอุตสาหกรรมน้ำมันพืชเพื่อการบริโภค ไม่ว่าจะเป็นน้ำมันจากปาล์ม หรือ น้ำมันจากเมล็ดถั่วเหลือง เนื่องมาจากความต้องการใช้น้ำมันพืชเพื่อผลิตไบโอดีเซลสูงกว่าความสามารถในการผลิตน้ำมัน จึงมีความจำเป็นอย่างเร่งด่วนที่จะต้องหาน้ำมันเพื่อการบริโภคทดแทนและเป็นทางเลือกให้แก่ผู้บริโภค

 

จากการศึกษาองค์ประกอบของกรดไขมันและองค์ประกอบทางเคมีในน้ำมันจากเมล็ดพืชชนิดต่างๆ  สามารถบ่งชี้ได้ว่าพืชน้ำมันที่ศึกษามีความเหมาะสมสำหรับการใช้ประโยชน์ในด้านใด และในประเทศไทยยังมีพืชน้ำมันอีกหลายชนิดที่สามารถนำมาพัฒนาเป็นพืชน้ำมันทางเลือกใหม่ เพื่อป้องกันวิกฤติการน้ำมันเพื่อการบริโภคที่อาจเกิดได้ในอนาคต

 

 

    

 

ประเภทของพืชน้ำมัน  แบ่งตามลักษณะการใช้ประโยชน์ได้ ดังนี้

1.  พืชน้ำมันสำหรับบริโภค เช่น เมล็ดงาดำ เมล็ดงาขาว เมล็ดมะกอก เมล็ดทานตะวัน เป็นต้น

2.  พืชน้ำมันสำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิงทดแทน เช่น เมล็ดกระบก เมล็ดสบู่ดำ ปาล์มน้ำมัน เป็นต้น

3.  พืชน้ำมันสำหรับใช้เป็นวัตถุดิบเวชสำอางค์ เช่น เมล็ดชา เมล็ดมะรุม เมล็ดฟักทอง เมล็ดแม็คคาดาเมีย เป็นต้น

4พืชน้ำมันสำหรับอุตสาหกรรมอื่นๆ เช่น  เมล็ดมะเยาหิน เมล็ดแมงลัก เมล็ด Rapeseeds เป็นต้น

 

                 

 

กระบวนการสกัดน้ำมันจากเมล็ดพืชน้ำมัน  ทำได้หลายวิธี  ดังนี้

            1.  กระบวนการทางเคมี  ได้แก่ การใช้สารทำละลายในการสกัดน้ำมันออกจากเมล็ดพืชน้ำมัน ในระดับอุตสาหกรรมปัจจุบันนิยมใช้เฮกเซน (Hexane) และการใช้เครื่องสกัดแบบคาร์บอนไดออกไซด์ภาวะเหนือวิกฤต (Supercritical Carbon Dioxide Extraction) ซึ่งเป็นวิธีการสกัดที่ดีและปลอดภัยต่อผู้บริโภค แต่มีค่าใช้จ่ายสูง

extracted oil by IBGE@CU

 

น้ำมันที่ได้จากการสกัดหยาบขั้นต้น

 

 

อุปกรณ์กรองน้ำมันระดับห้องปฏิบัติการ หลังการสกัด

 

            2.  กระบวนการทางกายภาพ  โดยการใช้เครื่องมือช่วยในการสกัดน้ำมัน เช่น เครื่องบีบอัดแบบไฮโดรลิค (Hydraulic press) และ เครื่องบีบอัดแบบแท่งสกรู (Single screw press) เป็นต้น

 

 

เครื่องบีบอัดแบบไฮโดรลิค (Hydraulic press) ระดับห้องปฏิบัติการ

 

            สถาบันเทคโนโลยีชีวภาพฯ ได้จัดหาเครื่องบีบอัดระดับนำร่องมาทำการศึกษาวิจัยพืชน้ำมันชนิดต่างๆ โดยตลอดกระบวนการสกัด รวมถึงศึกษาองค์ประกอบของน้ำมันที่ได้ เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานในการวิจัยพัฒนาต่อยอดให้เกิดประโยชน์สูงสุด

 

 

เครื่องบีบอัดแบบไฮโดรลิค (Hydraulic press) ระดับนำร่อง

 

 

เครื่องบีบอัดแบบแท่งสกรู (Single screw press)

 

ขอขอบคุณผู้ร่วมโครงการวิจัยพืชน้ำมันทางเลือก

ดร. ศรินทิพ สุกใส (ห้องปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพด้านอาหาร)

ว่าที่ร้อยเอก วีระเดช สุขเอียด (ห้องปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพด้านพืช)

 

ข้อมูลบรรณานุกรม

ศจี น้อยตั้ง ทางเลือกใหม่ของพืชน้ำมันเพื่อการนำมาใช้ประโยชน์”  บทความเผยแพร่ความรู้ด้านเทคโนโลยีชีวภาพ ลำดับที่ 5 เดือนพฤษภาคม 2552 สถาบันเทคโนโลยีชีวภาพและวิศวกรรมพันธุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพฯ. 3 หน้า.

 

-------------------------------------------------------------

Copyright2009

สถาบันเทคโนโลยีชีวภาพและวิศวกรรมพันธุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

อาคารสถาบัน3 ถนนพญาไท แขวงวังใหม่ เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ 10330

โทร. 02-218-8052  โทรสาร 02-253-3543